Jestem istotny dla paru młodych ludzi, dla nich jestem okularami na sztukę, historię i pewien rodzaj wrażliwości.

Jacek Kaczmarski w wywiadzie Piotra Najsztuba, “Przekrój”, 25 VI 2002r.

 

10 kwietnia 2004 roku ok. godz. 18:30 w gdańskim szpitalu zmarł Jacek Kaczmarski – wybitny poeta, pieśniarz, autor około siedmiuset tekstów poetyckich, pięciu powieści, libretta opery; dla wielu młodych ludzi Mistrz i wielki autorytet.

Ukończył filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Publicznie zaistniał w 1976 roku, gdy wygrał warszawski Jarmark Piosenki. Współpracował z kabaretem „Pod Egidą” i współtworzył grupę „Piosenkariat”. Formuła sceniczna, której pozostał wierny przez całe życie, skrystalizowała się w 1980 r., kiedy wraz z Przemysławem Gintrowskim i Zbigniewem Łapińskim przedstawili w warszawskim teatrze „Na rozdrożu” program Mury. Program, czyli zamknięty cykl spojony tematycznie bądź osadzony w tej samej problematyce, był odtąd charakterystycznym sposobem porozumiewania się Kaczmarskiego z publicznością. Pisał w klasycznej stylistyce, najczęściej wierszem sylabotonicznym, ale też łamał konwencję tam, gdzie nieregularność korespondowała z treścią wiersza.

W okresie tzw. karnawału Solidarności wraz z Gintrowskim i Łapińskim odbyli około tysiąca koncertów. W tym czasie powstały programy: Muzeum – opisujący prawie dwadzieścia obrazów polskiego malarstwa historycznego oraz Raj – odwołujący się do wątków biblijnych. Nagrana została także płyta Krzyk, która jednak do rąk słuchaczy trafiła dopiero w 1990 roku. W roku 1981 cały nakład poszedł na przemiał po wprowadzeniu stanu wojennego.

Kaczmarski zaangażował się w działalność na rzecz podziemnej Solidarności. Koncertował w Europie, USA, Australii, RPA. Powstały programy Zbroja i Przejście Polaków przez Morze Czerwone. Wydawał płyty.

W 1984 roku Kaczmarski rozpoczyna pracę w Radio Wolna Europa jako dziennikarz i twórca autorskiej audycji Kwadrans Jacka Kaczmarskiego. Emitowane tam piosenki krążą po Polsce na drugoobiegowych kasetach. Swoje emigracyjne doświadczenia zawiera w kolejnych programach: Moim zodiaku, Notatniku australijskim i Kosmopolaku.

W maju 1990 roku Kaczmarski przyjechał do Polski z pierwszą po dziewięciu latach trasą koncertową. W największych salach koncertowych gromadził kilkutysięczne tłumy. Wznowił współpracę z Przemysławem Gintrowskim i Zbigniewem Łapińskim, co zaowocowało trasą koncertową przypominającą programy powstałe przed 13 grudnia (Mury w Muzeum Raju), a później nowymi programami: Wojną postu z karnawałem – uważaną do dziś za kwintesenscję jego działalności artystycznej, Sarmatią, Szukamy stajenki.

W 1995 roku, poszukując dystansu do polskiej codzienności, podjął decyzję o wyjeździe do Australii.
Przed wyjazdem powstał program Pochwała łotrostwa – solowy, w którym wątki historyczno-polityczne ustępują refleksjom natury osobistej, przez co myśl przewodnia staje się na pierwszy rzut oka trudniejsza do uchwycenia.

Po eksperymentach z instrumentalizacją (Między nami, Szukamy stajenki) kolejne programy, Dwie Skały i Mimochodem idą w kierunku nastrojowej wypowiedzi lirycznej, podkreślonej rozbudowanymi partiami gitary.

Wiosną 2002 pada diagnoza: rak przełyku. Ponieważ lekarze dawali mu nikłe szanse na wyzdrowienie, Kaczmarski rezygnuje z inwazyjnej terapii, leczy się niekonwencjonalnie.
Podczas choroby pisze Tunel – tomik wierszy ostatnich.
Zmarł w szpitalu w Gdańsku 10 kwietnia 2004.

Piosenki Jacka Kaczmarskiego w Jego autorskim wykonaniu: